Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có phẩm chất, giá trị hoặc thành tích tương xứng với sự khen thưởng, tôn trọng hoặc một địa vị nào đó: Diễn tả trạng thái hoàn toàn phù hợp và đáng được nhận về một điều tốt đẹp do có cống hiến, nỗ lực hoặc phẩm hạnh.
   • Phù hợp, tương xứng một cách đúng mực: Chỉ sự cân xứng, thích hợp về mặt đạo đức hoặc giá trị.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ấy là một người xứng đáng nhận được sự tin tưởng của mọi người.
  • Cô ấy đã nỗ lực hết mình và xứng đáng với danh hiệu thủ khoa.
  • Họ tìm kiếm một đối tác xứng đáng cho dự án quan trọng này.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xứng đáng với": Nhấn mạnh sự tương xứng giữa phẩm chất của chủ thể và điều mà chủ thể nhận được hoặc hướng tới.
  • Thành tích của anh ấy xứng đáng với những hy sinh thầm lặng.
• "Xứng đáng là": Dùng để khẳng định một danh hiệu, vị trí mà ai đó hoàn toàn phù hợp.
  • Cô ấy xứng đáng là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo.

Biến thể và từ gần giống

• Xứng (động từ/tính từ): Phù hợp, cân đối, hài hòa (thường dùng trong tổ hợp hoặc so sánh).
  • Chiếc áo này rất xứng với bạn.
• Đáng (tính từ): Có giá trị, có lý do để (được khen, trách, ngờ vực...).
  • Hành động đó thật đáng khen.
• Xứng đôi vừa lứa (thành ngữ): Chỉ một cặp đôi rất phù hợp và xứng đáng với nhau.

Từ đồng nghĩa

• Xứng tầm: Phù hợp với tầm vóc, vị thế.
• Xứng danh: Xứng đáng với danh hiệu, tên gọi.
• Đáng giá: Có giá trị tương xứng.

Từ trái nghĩa

• Không xứng: Không phù hợp, không tương xứng.
• Hỗn xược: Thiếu sự tôn trọng, không đáng (trong một số ngữ cảnh).
• Vô giá trị: Không có giá trị, không đáng kể.

Thành ngữ liên quan

• Xứng đáng làm con cái nhà: (Từ điển Nguyễn Du) Chỉ người con dâu xứng đáng, có phẩm hạnh phù hợp với gia đình.
• Xứng mặt anh hùng: Xứng đáng với danh hiệu anh hùng, có hành động dũng cảm tương xứng.

1. tt (H. xứng: thích đáng; đáng: đúng đắn) Rất đáng được hưởng: Ông cụ xứng đáng với sự quí trọng của khu phố.